Iedereen maakt weleens iets ingrijpends mee. Bij de meeste mensen verwerkt het lichaam en het brein zo’n gebeurtenis vanzelf, na verloop van weken. Maar soms blijft de schrik hangen, in het lijf en in de geest, en gaat het dagelijks leven steeds meer hinderen. Dan kan er sprake zijn van trauma of een posttraumatische stressstoornis (PTSS). In dit artikel leggen we uit welke signalen daarbij horen, waar trauma vandaan kan komen en hoe de weg naar hulp eruitziet.
Wat is trauma en wat is PTSS
Trauma ontstaat wanneer een gebeurtenis zo overweldigend is dat het verwerkingsvermogen van de hersenen tijdelijk wordt overspoeld. Dit kan na één schokkende gebeurtenis gebeuren, zoals een ongeluk, een overval, een medische noodsituatie of een plotseling verlies. Het kan ook ontstaan na langdurige of herhaalde blootstelling aan stress en onveiligheid, bijvoorbeeld door huiselijk geweld, mishandeling, oorlog of gedwongen vlucht.
Niet iedereen die iets ingrijpends meemaakt, ontwikkelt PTSS. Wanneer klachten langer dan een maand aanhouden en het functioneren duidelijk belemmeren, kan een behandelaar een voorlopige DSM-5 classificatie overwegen. Dit is altijd een zorgvuldig en voorzichtig proces, nooit een definitief etiket dat in één gesprek wordt geplakt.
Veelvoorkomende signalen
PTSS en trauma uiten zich op verschillende manieren. Niet iedereen herkent alle signalen, en de intensiteit verschilt per persoon.
Herbeleving
Beelden, geluiden of gevoelens van de gebeurtenis dringen zich ongevraagd op, via nachtmerries, flashbacks of plotselinge, indringende herinneringen overdag. Het voelt soms alsof het opnieuw gebeurt.
Vermijding
Plekken, mensen, gesprekken of zelfs gedachten die aan de gebeurtenis doen denken, worden zoveel mogelijk uit de weg gegaan. Dit kan het dagelijks leven flink inperken, bijvoorbeeld door bepaalde routes, situaties of nieuwsberichten te mijden.
Overprikkeling en waakzaamheid
Een verhoogde staat van alertheid, schrikachtigheid, prikkelbaarheid of moeite met concentreren. Het lichaam lijkt voortdurend op scherp te staan, ook wanneer er geen direct gevaar is.
Slaapproblemen
Moeite met inslapen, vaak wakker worden, of slaap die niet als rustgevend voelt. Slaapproblemen horen tot de meest gemelde klachten bij trauma.
Stemming en zelfbeeld
Sombere gedachten, schuldgevoelens, schaamte, vervreemding van anderen of een afgevlakt gevoel kunnen ook bij het beeld horen.
Trauma in de context van migratie en ontheemding
Bij Mavera GGZ zien we mensen met heel uiteenlopende achtergronden. Trauma kan voortkomen uit een auto-ongeluk, een werkincident, geweld, verlies van een dierbare, of uit ervaringen rond oorlog, vervolging of gedwongen migratie. Geen van deze ervaringen is zwaarder of lichter dan de andere, en geen enkele groep mensen wordt hier over één kam geschoren. Iedere cliënt komt met een eigen verhaal en een eigen tempo van verwerking. De behandeling wordt daar altijd op afgestemd, met respect voor de persoonlijke en culturele context.
Behandeling: wat werkt
Voor PTSS en trauma zijn er behandelmethoden met een sterke wetenschappelijke basis. Bij Mavera GGZ wordt vooral gewerkt met EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) en traumagerichte cognitieve gedragstherapie (CGT). Beide methoden helpen om de herinnering aan de gebeurtenis een minder beladen plek te geven, zodat deze niet langer het dagelijks leven overheerst. Hoe EMDR precies werkt, lichten we toe in een apart artikel op onze website. Afhankelijk van de situatie kan ook schematherapie, psychodynamische therapie of farmacotherapie onderdeel zijn van het behandelplan.
Hoe ziet een intake eruit
Een intake bij Mavera GGZ begint met een rustig, uitgebreid gesprek. De behandelaar vraagt naar de klachten, de voorgeschiedenis en wat iemand nodig heeft. Er wordt nooit gedwongen om details van een traumatische gebeurtenis te delen voordat daar ruimte en veiligheid voor is. Op basis van het gesprek wordt samen met de cliënt een behandelplan opgesteld, in een tempo dat past bij wat iemand aankan.
Voor specialistische GGZ is een verwijzing van de huisarts nodig. Mavera GGZ biedt zorg in het Nederlands, Turks, Engels, Oekraïens, Pools, Oeigoers en Arabisch, met behandelaren die werken onder regie van BIG-geregistreerde regiebehandelaren.
Wanneer is er sprake van een crisis
Als er sprake is van acuut gevaar, suïcidale gedachten met een plan, of een crisis die niet kan wachten, bel dan altijd 112 of neem contact op met de huisartsenpost. Mavera GGZ biedt reguliere specialistische GGZ en is niet ingericht voor acute crisisopvang.
Hulp zoeken is geen teken van zwakte
Trauma en PTSS zijn behandelbare klachten. Op tijd hulp zoeken voorkomt vaak dat klachten verergeren of het leven nog verder beperken. Bij Mavera GGZ in Rotterdam wordt elke behandeling afgestemd op de persoon, met aandacht voor veiligheid, tempo en taal.
Heeft u of iemand in uw omgeving last van signalen zoals hierboven beschreven? Bespreek dit met de huisarts en vraag naar de mogelijkheden voor een verwijzing naar Mavera GGZ. U kunt ook telefonisch contact opnemen via 010-254 38 96 of mailen naar info@maveraggz.nl voor meer informatie.
De informatie in dit artikel is algemeen en vervangt geen individuele diagnostiek, indicatiestelling of poliscontrole. Of behandeling passend en vergoedbaar is, wordt individueel beoordeeld.
Trefwoorden
